Aktüel Arkeoloji Dergisi Sayı:112, Eylül-Ekim 2026
Evrensel değerdeki kültür mirasımız Troya, yalnızca bir arkeolojik alan ya da Homeros’un destanlarında anlatılan efsanevi bir kent değildir. Troya’yı benzersiz kılan, binlerce yıl boyunca farklı toplumların, anlatıların ve kültürlerin kesişme noktasında yer alması ve her dönemde yeniden yorumlanmış olmasıdır. Bu nedenle Troya’ya bakmak, aslında geçmişi nasıl hatırladığımızı, nasıl yorumladığımızı ve hangi kaynaklara dayanarak yeniden kurduğumuzu da sorgulamaktır.
Bu sayımızda, Troya’yı farklı yönleriyle ele alan çalışmalar ve bu çok katmanlı kentte ortaya çıkarılan yeni buluntulardan elde edilen sonuçlarla geçmişe yeniden bakıyoruz.
Kazı Başkanı Rüstem Aslan, Troya’nın keşfinden modern arkeolojik kazılara, farklı kültür katmanlarından günümüzdeki miras değerine uzanan uzun kazı hikâyesini ortaya koyarken, Hisarlık’ta sürdürülen araştırmaların, dünyada en çok bilinen ve üzerine binlerce bilimsel ve edebî metin yazılan Troya’nın tarihsel ve arkeolojik önemini nasıl dönüştürdüğünü anlatıyor. Kazının 2. Başkanı Reyhan Körpe ise Troya Savaşı’nı yalnızca Homeros’un İlyada’sından okumak yerine, zaman içerisinde unutulmuş ya da geri planda kalmış anlatıların izini sürerek farklı bir Troya hikâyesinin mümkün olduğunu ortaya koyuyor. Dictys ve Dares gibi kaynakların yeniden değerlendirilmesi, Troya’nın yalnızca tek bir metnin değil, yüzyıllar boyunca değişerek aktarılan çok sesli bir kültürel belleğin parçası olduğunu hatırlatıyor.
Ali Sönmez ise Osmanlı arşivlerine yansımış Troya buluntularına dair yazışmaları inceleyerek Anadolu’dan kaçırılan eserlere ilişkin arşivlerdeki yazılı belgeleri gün ışığına çıkarıyor.
Kazı heyetinden Fecri Polat ise son dönem arkeolojik buluntulardan yola çıkarak Troya Savaşı’na dair yeni yorumlar getiriyor.
İşte bu gerçeklerin, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen geçici sergi aracılığıyla, dünyanın en fazla ziyaret edilen yapılarından biri olan Roma’daki Colesseum’da kültürel mirasa meraklı dünya insanlarıyla nasıl buluşturulduğunu da anlatmak istedik.
Anadolu’da yaşanmış tarihî bir savaşın ve sonuçlarının konu edildiği bir Hollywood filminin dünyada estirdiği bu Troya rüzgarının en somut ve yeni gerçeklerini siz okuyucularımıza anlatmak istedik. Odysseus’a dair gerçekler ise bir sonraki sayıda…
Keyifli okumalar…
Prof. Dr. Ahmet Yaraş