İskender’den Hadrianus’a Yunan Dünyası

Büyük İskender’in baştan aşağı yeniden şekillendirdiği antik dünya, MÖ 323’teki ölümüyle büyük bir değişim geçirdi. Halefleri, yıkılan Pers İmparatorluğu’nun mirasını devralıp yeniden düzenleyerek Doğu Akdeniz kıyılarından günümüz Afganistan’ına dek uzanan devasa bir imparatorluk inşa ederlerken, Yunanistan ve Makedonya’daki hassas güç dengesi defalarca bozulup yerini savaşa bıraktı. Nihayetinde MÖ üçüncü yüzyılın sonlarından birinci yüzyılın sonuna dek süren dönemde Roma’nın yükselen askerî ve diplomatik gücü, İskender sonrası inşa edilen bu siyasi yapıları teker teker yenilgiye uğratıp ortadan kaldırdı.

Hellenistik Dönem’de (y. MÖ 323-30) küçük siyasi yapılar, büyük devletlerin şiddetli rekabeti arasında kendi kimliklerini ve bağımsızlıklarını koruma mücadelesi verdiler. Zamanla ticaret arttıkça, İtalya’dan Afganistan’a, Rusya’dan Etiyopya’ya dek yayılan devasa bir kültürel ağ üzerinde muazzam bir entelektüel ve sanatsal uyanış yaşandı. Ne var ki MÖ 30’da Kleopatra’nın ölümüyle Hellenistik Dönem'in sona erdiği kabul edildi. En azından bize anlatılan hikâye böyleydi...

Fakat Angelos Chaniotis’e göre Hellenistik dünya, MS 138’de Hadrianus’un ölümüne dek varlığını sürdürmüştür. Chaniotis, İskender’den Hadrianus’a Yunan Dünyası adlı eserinde, İskender ile Kleopatra arasındaki süreçte filizlenen toplumsal, ekonomik ve kültürel eğilimlerin Roma’nın gölgesinde yok olmak yerine daha da güçlendiğini ortaya koyuyor. Büyük İskender’in ilk zaferlerinden yağmacı korsanlara, Roma savaşlarından Yahudi diasporasına dek uzanan beş asırlık serüveni sürükleyici bir anlatıyla okura sunuyor. Küreselleşme, mega kentlerin doğuşu, teknolojik sıçramalar, devlet aklı ve inanç çeşitliliği gibi bugünün dünyasında yankı bulan gelişmeleri inceleyen bu eser, belki de modernitenin doğduğu görkemli bir çağa ışık tutmaktadır.